Kingdom Come: Deliverance – średniowieczne RPG bez magii i smoków

Kingdom Come: Deliverance to fabularna gra akcji RPG osadzona w realiach średniowiecznych Czech, stworzona przez czeskie studio Warhorse Studios i wydana przez Warhorse Studios oraz Deep Silver. Premiera na komputery osobiste, PlayStation 4 i Xbox One odbyła się 13 lutego 2018 roku, 15 marca 2024 roku gra trafiła na Nintendo Switch, a 13 lutego 2026 roku ukazała się także na PlayStation 5 oraz Xbox Series X/S. Produkcja wyróżnia się na tle innych gier RPG całkowitą rezygnacją z magii, potworów i fantastycznych krain na rzecz historycznie wiarygodnego świata, w którym gracz wciela się w zwykłego człowieka próbującego przetrwać i odnaleźć swoje miejsce w brutalnych realiach XV wieku.

Warhorse Studios i droga do sukcesu

Za powstanie Kingdom Come: Deliverance odpowiada studio Warhorse Studios, założone w 2011 roku przez Daniela Vávrę oraz Martina Klímę. Vávra, wcześniej związany z serią Mafia, pełnił funkcję reżysera i głównego scenarzysty projektu. Grę stworzono na silniku CryEngine, co pozwoliło uzyskać malowniczą grafikę i realistyczne warunki oświetleniowe typowe dla krajobrazu środkowej Europy, a obszar dostępnego do zwiedzania świata twórcy szacowali na około dziewięć kilometrów kwadratowych. Wydawnictwo Deep Silver odpowiadało za wydanie wersji konsolowych oraz edycji pudełkowej na PC, natomiast wersję cyfrową na komputery Warhorse Studios wydało samodzielnie.

Fabuła: zemsta kowalskiego syna w ogarniętych wojną Czechach

Akcja rozgrywa się w 1403 roku w Królestwie Czech, wchodzącym wówczas w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Po śmierci cesarza Karola IV tron odziedziczył jego syn Wacław IV, uznawany przez możnowładców za władcę niezaradnego i lekkomyślnego. Wykorzystując niezadowolenie szlachty, przyrodni brat Wacława, węgierski król Zygmunt Luksemburski, więzi go i zmusza do abdykacji, jednocześnie prowadząc brutalną kampanię grabieży czeskich ziem oraz rozprawiania się z jego stronnikami. W tle tego konfliktu poznajemy Henry'ego, młodego syna kowala Martina z górniczej osady Silver Skalitz.

Henry i jego ojciec kończą właśnie kucie wyjątkowego miecza dla swojego pana, Radzika Kobyły, hetmana króla Wacława. Pracę kowali podziwia zarówno sam Radzig, jak i przebywający z wizytą węgierski szlachcic Ištván Tóth. Wkrótce potem Skalitz zostaje brutalnie zaatakowany przez oddziały kumańskich najemników pod dowództwem Markvarta von Aulitz, jednego z dowódców Zygmunta, w akcie zemsty na Radzigu za jego lojalność wobec Wacława. Henry jest bezsilnym świadkiem śmierci obojga rodziców, lecz udaje mu się uciec z gotowym mieczem w ręku na koniu do pobliskiego zamku Talmberk, gdzie ostrzega pana Diviša przed nadciągającą armią. Tej samej nocy, pod osłoną burzy, Radzig wraz z ocalałymi mieszkańcami Skalitz ucieka na południe, kierując się do Rataj.

Straciwszy dosłownie wszystko, zdeterminowany, by pomścić rodziców i odzyskać skradziony miecz, Henry wstępuje na służbę do Hanusze z Lipé, zarządcy Rataj i opiekuna młodego szlachcica Hanusze Capona. Po tym, jak ratuje Capona porwanego przez Kumanów podczas nieudanego polowania, zdobywa zaufanie Radzika i zostaje jego osobistym wysłannikiem. Badając napad na stadninę w Neuhofie, Henry trafia na trop obozowiska bandytów i Kumanów ukrytego w opuszczonej wsi Přibyslavice, gdzie zabija w pojedynku ich herszta Runta, choć wciąż nie odzyskuje miecza.

Poszlaki znalezione w obozie wskazują na szerszy spisek związany z fałszowaniem monet, a trop prowadzi Henry'ego do Sázavy, gdzie odkrywa tajną rekrutację najemników. Podszywając się pod jednego z nich, infiltruje ich bazę w twierdzy Vraník, zostaje jednak rozpoznany, schwytany i torturowany przez Tótha, który ujawnia mu, że to on posiada miecz, a także zaskakującą prawdę o pochodzeniu Henry'ego, będącego w rzeczywistości nieślubnym synem samego Radzika.

Z pomocą dawnego mieszkańca Skalitz Henry ucieka i ostrzega czeskich panów przed planami Tótha. Choć Vraník zostaje zniszczony, Tóthowi udaje się zbiec i zaatakować z zaskoczenia Talmberk, biorąc do niewoli Radzika oraz żonę Diviša, panią Stephanie. W odpowiedzi możnowładcy oblegają zamek, korzystając z pomocy wynalazcy Konrada Kysera, który konstruuje trebusz do przełamania murów obronnych. Oblężenie kończy się sukcesem, a zakładnicy zostają uwolnieni w drodze negocjacji, choć sam Tóth po raz kolejny umyka ze skradzionym mieczem.

Na koniec Radzig otwarcie przyznaje się do ojcostwa, wyjaśniając, że kochał matkę Henry'ego, lecz różnice stanu uniemożliwiły im małżeństwo, przez co to Martin wychował chłopca jak własnego syna. Losy Henry'ego oraz konflikt Wacława i Zygmunta znajdują bezpośrednią kontynuację w Kingdom Come: Deliverance II, wydanym w 2025 roku.

Rozgałęzione questy poboczne i relacje bohaterów

Wątek główny uzupełniają liczne, rozgałęzione misje poboczne, w których wybory gracza wpływają na relacje z bohaterami niezależnymi oraz na dalszy przebieg wydarzeń. Henry może rozwijać przyjaźnie i romanse z wieloma postaciami spotkanymi w trakcie podróży, a każda decyzja pozostawia trwały ślad w jego reputacji i historii. Świat gry zaludniają zarówno postacie fikcyjne, jak Bianca, ukochana Henry'ego ze Skalitz, czy Hanusz Capon, jego przyjaciel i towarzysz wypraw, jak i osoby wzorowane na realnych postaciach historycznych, w tym sam król Wacław IV, Zygmunt Luksemburski oraz inżynier Konrad Kyeser. Gra doczekała się również osobnego spin-offu, Kingdom Come: Deliverance – Stories Untold, opowiadającego poboczne historie innych bohaterów tego samego uniwersum.

Otwarty świat wzorowany na prawdziwych Czechach

Dostępny w grze obszar odwzorowuje region wokół Sázavy i Rataj nad Sázavou, uzupełniony o realnie istniejące miejscowości i budowle, takie jak Přibyslavice, klasztor w Sázavě czy zamek Talmberk. Twórcy oparli architekturę, stroje i uzbrojenie na materiałach źródłowych z epoki, a świat gry żyje własnym rytmem, ponieważ każdy mieszkaniec ma swój dzienny harmonogram zajęć, na który mogą wpływać działania gracza. Społeczność w grze potrafi zapamiętać zarówno dobre, jak i złe uczynki Henry'ego, a plotki o jego zachowaniu rozchodzą się między mieszkańcami kolejnych osad.

Zasady rozgrywki: bezklasowy rozwój postaci

Kingdom Come: Deliverance rezygnuje z klasycznego podziału na klasy postaci znanego z innych gier RPG. Zamiast wybierać gotową ścieżkę rozwoju, gracz kształtuje Henry'ego wyłącznie poprzez swoje działania, dzięki czemu może stworzyć wojownika, łucznika, alchemika, złodzieja, gawędziarza lub dowolną kombinację tych ról. Umiejętności rosną wraz z ich praktycznym wykorzystywaniem, więc częste posługiwanie się mieczem rozwija biegłość w walce wręcz, a regularne łamanie zamków zwiększa zdolności złodziejskie. Istotnym elementem rozgrywki są rozbudowane, wielowątkowe dialogi, w których czas na udzielenie odpowiedzi bywa ograniczony, a dokonane wybory realnie wpływają na reputację bohatera. System reputacji sprawia, że świadkowie przestępstw zgłaszają je lokalnym strażnikom, co skutkuje grzywną lub więzieniem, a niewyjaśnione wykroczenia budzą podejrzliwość i wrogość okolicznych mieszkańców.

Nietypowy system zapisu gry i nauka czytania

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech Kingdom Come: Deliverance jest rezygnacja z dowolnego zapisywania stanu gry w każdej chwili. Gra zapisuje się automatycznie na początku ważniejszych zadań, natomiast ręczny zapis możliwy jest tylko podczas snu w wyznaczonych łóżkach, w trakcie kąpieli w łaźni lub po wypiciu specjalnej mikstury zwanej Wybawiennym Szlachetnym Trunkiem, w oryginale Saviour Schnapps. Miksturę tę można kupić u handlarzy lub uwarzyć samodzielnie na stole alchemicznym, co czyni umiejętność alchemii praktycznym elementem rozgrywki, a nie tylko dodatkiem.

Ciekawym rozwiązaniem fabularnym jest fakt, że Henry na początku przygody nie potrafi czytać, a naukę tej umiejętności trzeba dopiero zdobyć w ramach jednego z zadań pobocznych. Dopóki bohater nie nauczy się czytać, litery w księgach z przepisami alchemicznymi czy listach questowych wyświetlają się jako wymieszane, nieczytelne znaki, co dodatkowo podkreśla realizm i historyczne osadzenie fabuły.

Minigry: alchemia, otwieranie zamków, kości i targowanie się

Wiele codziennych czynności w Kingdom Come: Deliverance zrealizowano w postaci osobnych, rozbudowanych minigier. Warzenie mikstur w alchemii wymaga podążania krok po kroku za przepisem z księgi, odmierzania właściwych ziół oraz pilnowania czasu gotowania składników w kotle, a błędy w tym procesie skutkują eliksirem gorszej jakości lub wręcz bezużytecznym. Otwieranie zamków polega na precyzyjnym manewrowaniu wytrychem w polu widzenia mechanizmu, odnalezieniu właściwego miejsca oporu i delikatnym obróceniu go, przy czym zbyt gwałtowny ruch może złamać wytrych i wywołać hałas alarmujący pobliskie postacie.

Miłośnicy hazardu mogą rozegrać partię kości zwaną Farkle niemal w każdej karczmie, rywalizując z przeciwnikiem o jak najszybsze zdobycie określonej liczby punktów, natomiast podczas handlu z kupcami gracz może się targować, proponując własną cenę i czekając na kontrofertę sprzedawcy. Wszystkie te aktywności rozwijają osobne umiejętności postaci i przekładają się na dostępne z czasem premie oraz nowe zdolności specjalne, zwane perkami.

System walki, ekwipunku i wielowarstwowego stroju

Starcia w Kingdom Come: Deliverance oparto na kierunkowym systemie walki wykorzystującym kinematykę odwrotną, dzięki czemu ciosy, uniki i parowanie zależą od realnej szybkości i siły uderzenia obu przeciwników. Gracz może posługiwać się mieczami, toporami, młotami, sztyletami oraz łukami, a poszczególne rodzaje broni sprawdzają się różnie w starciu z konkretnym typem opancerzenia, na przykład miecz jest szybki w ataku i parowaniu, lecz mało skuteczny przeciwko ciężkiej zbroi płytowej. System ubioru pozwala nakładać wiele warstw odzieży i pancerza w szesnastu strefach ciała, dzięki czemu ciężko zbrojny rycerz może nosić jednocześnie gambeson, zbroję płytową oraz wierzchni surkot. Stan ubrań pogarsza się wraz z użytkowaniem, robią się brudne, znoszone lub zakrwawione, co wpływa zarówno na wygląd postaci, jak i na jej ochronę.

Potrzeby życiowe i system koni

Rozgrywkę uzupełnia rozbudowany system potrzeb życiowych, wymagający regularnego jedzenia i snu, a broń oraz zbroja z czasem zużywają się i wymagają naprawy. Żywność ulega zepsuciu, jeśli nie zostanie w porę spożyta. Ważną rolę w rozgrywce odgrywają konie, dysponujące własną sztuczną inteligencją reagującą na przeszkody i zagrożenia w terenie. Wierzchowce można dosiadać w trakcie walki oraz wykorzystywać do przewożenia dodatkowego ekwipunku, a każdy z nich posiada osobne sloty na elementy oporządzenia i zbroi.

Dodatkowa zawartość, edycje i wsparcie modderskie

Po premierze Kingdom Come: Deliverance otrzymało cztery fabularne dodatki rozszerzające przygody Henry'ego. From the Ashes pozwala graczowi odbudować zniszczoną wioskę i zarządzać jej rozwojem, The Amorous Adventures of Bold Sir Hans Capon oraz Band of Bastards wprowadzają nowe, osobne wątki fabularne, natomiast dodatek A Woman's Lot pozwala spojrzeć na wydarzenia z perspektywy żeńskiej bohaterki, Theresy, i jako jedyny wprowadza do gry towarzysza w postaci psa o imieniu Mutt, którego Henry może szkolić, zabierać na polowania oraz wykorzystywać do wytropienia ukrytych skarbów.

Dodatkowo darmowy dodatek Treasures of the Past wzbogaca rozgrywkę o pięć map prowadzących do ukrytych skrzyń z unikalnym uzbrojeniem. Wszystkie te treści, wraz z podstawową wersją gry, trafiły w czerwcu 2019 roku do wydania Royal Edition. Pod koniec października 2019 roku Warhorse Studios udostępniło również darmowe narzędzia modderskie na PC, umożliwiające społeczności tworzenie własnych modyfikacji.

Odbiór krytyków i miejsce w historii gatunku RPG

Wersja komputerowa Kingdom Come: Deliverance zebrała ogólnie pozytywne recenzje, chwalone za wciągającą fabułę, dopracowane postacie oraz dbałość o realizm i szczegóły historyczne, natomiast wersje na PlayStation 4 i Xbox One otrzymały oceny bardziej mieszane, głównie z powodu błędów technicznych i wymagającego systemu zapisu stanu gry. Jeszcze przed premierą tytuł był nominowany do nagrody dla najlepszego RPG podczas Game Critics Awards w 2017 roku, a ostatecznie zdobył nagrodę dla najlepszej gry na PC podczas targów Gamescom tego samego roku. W ciągu pierwszych dwóch dni sprzedaży gra znalazła nabywców w liczbie pół miliona egzemplarzy, po dwóch tygodniach liczba ta przekroczyła milion, a do maja 2025 roku, po premierze udanej kontynuacji, sprzedaż przekroczyła dziesięć milionów sprzedanych kopii.

Sukces pierwszej odsłony otworzył drogę do produkcji bezpośredniej kontynuacji, Kingdom Come: Deliverance II, wydanej w lutym 2025 roku i oferującej świat dwukrotnie większy od oryginału, w którym Henry kończy swoją osobistą historię. Dla wielu graczy pierwsza część serii wciąż pozostaje punktem odniesienia, jeśli chodzi o łączenie rozbudowanej symulacji średniowiecznego życia z wielowątkową, osadzoną w autentycznych realiach czeskiej historii opowieścią o zemście, honorze i walce o odzyskanie utraconej tożsamości.